Zespół Szkół Kształcenia Ustawicznego, ul. Czajkowskiego 49, 38-400 Krosno, tel. 013-43-688-21, fax. 013-43-224-73

  Dlaczego kształcenie ustawiczne?


Artykuły i publikacje na temat kształcenia ustawicznego


 

O kształceniu ustawicznym słów kilka...

    W literaturze znaleźć można różne sformułowania definiujące kształcenie ustawiczne. I tak, idąc za Wikipedią, znajdujemy tam definicję następującą: kształcenie ustawiczne (ang. lifelong learning) - jest procesem stałego odnawiania, doskonalenia i rozwijania kwalifikacji ogólnych i zawodowych jednostki, trwającym w ciągu całego jej życia. Niejeden zada pytanie: po co mamy uczyć się w ciągu całego życia, skoro już dawno opuściliśmy ławę szkolną i zakończyliśmy edukację na takim czy innym poziomie - nam wystarczającym? Na to pytanie znajdujemy odpowiedź w słowach: kształcenie ustawiczne czy też kształcenie przez całe życie to "proces ciągłego doskonalenia zasobu wykształcenia i kwalifikacji oraz ciągłej adaptacji intelektualnej, psychicznej i profesjonalnej do przyspieszonego rytmu zmienności, który jest znamieniem współczesnej cywilizacji" (Symela, 1997). Jasne staje się, zatem, że kształcenie ustawiczne uznawane jest za jeden z najważniejszych elementów strategii rozwoju współczesnych gospodarek z wielu powodów.

    Po pierwsze, stale uzupełniane kwalifikacje to wyższa innowacyjność, wyższa produktywność pracy, a więc wyższa liczba miejsc pracy. To z kolei przekłada się na nasze większe możliwości elastycznego przystosowania się do zmieniającej się rzeczywistości, a to dalej znaczy przyspieszenie tempa wzrostu gospodarczego i poprawę warunków życia nie tylko naszych, ale wszystkich obywateli.

    Po drugie, stałe uzupełnianie kwalifikacji przyczynia się nie tylko do wzrostu popytu na wysoko wykwalifikowaną siłę roboczą, a jednocześnie do spadku popytu na pracę osób o niskich kwalifikacjach. Zauważyć należy, że nasze kwalifikacje ulegają dezaktualizacji. To sprawia, że następuje spadek popytu na naszą pracę i stajemy się osobami bezrobotnymi. A przed nami nowoczesne technologie. Tak, więc koniecznym staje się kształcenie ustawiczne, byśmy w każdym wieku mogli stawić czoła wyzwaniom współczesności.

    A zatem wysokie i stale aktualizowane kwalifikacje to lepsza nasza pozycja na rynku pracy, a co za tym idzie wyższe dochody, wyższy standard życia i większy udział w życiu gospodarczym kraju. Konkludując, kształcenie ustawiczne - to sposób, dla nas, na bezrobocie, ubóstwo i wykluczenie społeczne. By tak mogło być, musimy zrozumieć bardzo ważny fakt, że kształcenie ustawiczne to proces długotrwały, a rozpoczyna się już w czasie edukacji szkolnej, ba nawet przedszkolnej. Bowiem od najmłodszych lat musimy wykształcić w dzieciach, a dalej, by one mogły w sobie, aż do dorosłości, rozwijać chęć stałego uzupełniania wiedzy, doskonalenia się, a w konsekwencji rozwoju intelektualnego. Nie możemy poprzestać na tym, co już osiągnęliśmy. Bo wówczas, miast iść do przodu za wyzwaniami codzienności, zatrzymujemy się na pewnym etapie rozwoju, który, nie zawsze, jest wysoki.

    W jaki sposób może być realizowane kształcenie ustawiczne? Otóż różne są jego formy. Do najczęstszych należą:

  • szkolenia,
  • kursy zawodowe,
  • kursy hobbystyczne,
  • studia podyplomowe,
  • wyjazdy studyjne,
  • konferencje,
  • seminaria,

a także poprzez:

  • oglądanie lub słuchanie audycji edukacyjnych,
  • czytanie czasopism edukacyjnych,
  • naukę za pomocą Internetu ( na odległość).

    Dodać należy, że kształcenie ustawiczne może być sprawą jednostki - podnoszącej swoje kwalifikacje z własnej inicjatywy i na własny koszt, bądź też może być projektowane, organizowane i finansowane przez pracodawcę.

    I jeszcze odpowiedź na jedno pytanie: do kogo mogą być adresowane liczne projekty, finansowane przez Europejski Fundusz Społeczny? Otóż, adresatami mogą być:

  • osoby, które znajdują się w trudnej sytuacji, by samodzielnie finansować swoje kształcenie,
  • przedsiębiorstwa, które potrafią udowodnić, że doskonalenie ich własnych kadr przyniesie korzyści krajowej gospodarce,
  • instytucje, które rozwijają ofertę kształcenia ustawicznego i promują w społeczeństwie postawę człowieka uczącego się przez całe życie.

Takim właśnie Projektem, którego adresatami mogą być zarówno jednostki indywidualne, przedsiębiorstwa, jaki i instytucje, o których mowa wyżej, jest Unijny Projekt: Kampania informacyjno - promocyjna w zakresie formalnego kształcenia ustawicznego, realizowany w Zespole Szkół Kształcenia Ustawicznego w Krośnie. Finansowany jest właśnie przez Europejski Fundusz Społeczny. Zapraszamy, zatem, do wzięcia udziału w konferencjach, które realizowane będą w Krośnie i powiatach w ustalonych terminach. Prosimy o dokładne przejrzenie strony internetowej owego Projektu.

Ewa Gardygała
Specjalista ds. promocji

Bibliografia:
1. A. Matysiak, "Kształcenie ustawiczne w Polsce: korzyści i bariery rozwoju", Niebieskie Księgi, 2003, nr 8, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Gdańsk 2003.
2. Kształcenie ustawiczne, za: WSZ i M w Rzeszowie, grudzień 2008.


 

 

Kształcenie ustawiczne

Kształcenie ustawiczne (ang. lifelong learning) - jest procesem stałego odnawiania, doskonalenia i rozwijania kwalifikacji ogólnych i zawodowych jednostki, trwającym w ciągu całego jej życia.

FORMY KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO

Kształcenie ustawiczne może odbywać się poprzez:

  1. Kształcenie w szkołach dla dorosłych, centrach kształcenia ustawicznego, centrach kształcenia praktycznego, ośrodkach doskonalenia zawodowego.
  2. Kształcenie w formach pozaszkolnych:
    • szkoleniach i kursach zawodowych, kwalifikacyjnych, hobbistycznych,
    • studiach podyplomowych,
    • wyjazdach studyjnych, konferencjach, seminariach,
    • za pomocą internetu (na odległość).
  3. Samokształcenie:
    • oglądanie lub słuchanie audycji edukacyjnych,
    • czytanie czasopism edukacyjnych,

PODSTAWY PRAWNE KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO W POLSCE

Kształcenie Ustawiczne w Polsce regulują następujące akty prawne:

  • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 2004 nr 256 poz. 2572 z późniejszymi zmianami).
  • Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99 poz. 1001 z późniejszymi zmianami).
  • Kodeks pracy.
  • Strategia rozwoju kształcenia ustawicznego do roku 2010.
  • Strategia Rozwoju Edukacji na lata 2007-2013.
  • Narodowy Plan Rozwoju na lata 2007-2013.

ZNACZENIE KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO

Kształcenie ustawiczne ma szczególne znaczenie w rozwoju współczesnych społeczeństw. Po pierwsze, wyższe i stale uzupełniane kwalifikacje to wyższa innowacyjność, wyższa produktywność pracy. To z kolei przekłada się na wyższą konkurencyjność gospodarki oraz większe możliwości elastycznego przystosowywania się do zmieniających się realiów. Wszystko to razem oznacza przyspieszenie tempa wzrostu gospodarczego i poprawę warunków życia obywateli. Po drugie, stałe uzupełnianie kwalifikacji jest konieczne ze względu na rozwój nowoczesnych technologii. Przyczynia się on, bowiem, nie tylko do wzrostu popytu na wysoko wykwalifikowaną siłę roboczą, spadek popytu na pracę osób o niskich kwalifikacjach, ale sprawia także, że nasze kwalifikacje ulegają szybko dezaktualizacji. Dezaktualizacja kwalifikacji może natomiast oznaczać spadek popytu na i pracę, wzrost bezrobocia oraz istotną przeszkodę rozwoju gospodarczego. Problem ten jest szczególnie ważny w sytuacji postępującego starzenia ludności, które oznacza, że społeczeństwa w przyszłości będą w znacznie mniejszym stopniu niż obecnie zasilane osobami młodymi, otwartymi na nowoczesne technologie i wyposażonymi w bardziej "aktualną" wiedzę. Częściej natomiast wyzwaniom współczesnej cywilizacji będą musiały stawiać czoła osoby starsze. Wreszcie wysokie i stale aktualizowane kwalifikacje to lepsza pozycja jednostki na rynku pracy, wyższe dochody z pracy, wyższy standard życia, to także większy udział w życiu społecznym i politycznym kraju.

BARIERY W ROZWOJU KSZTAŁCEIA USTAWICZNEGO

Udział Polaków w kształceniu ustawicznym jest dosyć niski. Wg raportu wypracowanego przez Forum Strategii Lizbońskiej, zawartego w Księdze Nr 8: "Polska jest opóźniona w sferze kształcenia ustawicznego w stosunku do innych krajów UE, a także innych elementów polskiego systemu edukacyjnego". Z tego samego raportu wynika, że głównymi barierami w kształceniu ustawicznym są:

  • Brak świadomości konieczności stałego aktualizowania i uzupełniania kwalifikacji.
  • Prawie co drugi Polak nie planujący podjąć w najbliższym roku kształcenia w jakiejkolwiek formie uzasadnia to brakiem takiej potrzeby. Świadczy to w dużej mierze o krótkowzroczności lub głęboko zakorzenionym w psychice przekonaniu, że raz zdobyta wiedza wystarczy nam na całe życie. Co więcej, przekonanie to utrwala się wraz z wiekiem. Mając na względzie starzenie się ludności, zjawisko to jest bardzo negatywne.

  • Niedostateczna motywacja osób dorosłych do podnoszenia kwalifikacji.
  • W edukacji ustawicznej uczestniczą przede wszystkim osoby już wyposażone w wysokie kwalifikacje - osoby z wykształceniem wyższym, pracujące na stanowiskach specjalistycznych, kierowniczych i technicznych. Problem polega na niskim udziale w edukacji ustawicznej osób o niskich kwalifikacjach, bezrobotnych lub zagrożonych bezrobociem. Jako podstawową barierę uczestnictwa w edukacji osoby te podają brak środków na sfinansowanie nauki.

  • Niedocenianie przez pracodawców kształcenia ustawicznego.
  • Porównując zaangażowanie przedsiębiorstw działających na terenie Polski z przedsiębiorstwami na terenie UE, można wyciągnąć wniosek o stosunkowo niskim zaangażowaniu przedsiębiorców w Polsce w szkolenie pracowników. W większości krajów UE odsetek przedsiębiorstw inwestujących w rozwój kadr jest prawie dwa razy wyższy niż w Polsce. Zasadniczy powód takiego stanu rzeczy to niedostrzeganie potrzeby szkolenia pracowników i korzyści zeń wynikających. W świetle powyższych informacji konieczne jest, zatem, zwalczanie przekonania, że raz zdobyte wykształcenie wystarczy nam na całe życie oraz promocja korzyści wynikających z posiadania wysokich i aktualnych kwalifikacji. Przekonanie o braku konieczności uzupełniania wiedzy jest, bowiem, jedną z najpoważniejszych barier psychologicznych stojących na przeszkodzie do rozwoju kształcenia ustawicznego w Polsce.


 

 

Wsparcie Kształcenia Ustawicznego w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

    Postęp technologiczny, który wymaga od jednostki szybkiego przystosowania się do nowych warunków oraz globalizacja, nakazują budowanie społeczeństwa opartego na wiedzy i kompetencjach.
Skala i tempo zachodzących zmian gospodarczych, a także społecznych oraz przechodzenie do społeczeństwa opartego na wiedzy, jak również silna presja demograficzna będąca pochodną starzenia się społeczeństw w Europie spowodowały, że Unia Europejska podjęła wyzwanie stworzenia do 2010 roku gospodarki i społeczeństwa opartych na wiedzy, Sprzyjać ma temu realizacja przyjętego planu reform społeczno - gospodarczych (tzw. Strategia Lizbońska). Jednym z jej elementów jest nowe podejście do problematyki kształcenia ustawicznego.


W tym właśnie kontekście UE nadała priorytetowe znaczenie koncepcji "uczenia się przez całe życie", bowiem rozwój Kształcenia Ustawicznego jest jednym z celów Europejskiego Funduszu Społecznego.
Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest jednym z funduszy strukturalnych, do których Polska uzyskała dostęp dzięki akcesji do Unii Europejskiej.
Zasady i sposób wydatkowania środków z EFS opisane są w dokumencie Program Operacyjny Kapitał Ludzki (POKL). Program ten został podzielony na 10 Priorytetów realizowanych równolegle na poziomie centralnym i regionalnym.

Priorytety realizowane centralnie to:  

  • Priorytet I: Zatrudnienie i integracja społeczna.
  • Priorytet II: Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących.
  • Priorytet III: Wysoka jakość systemu oświaty.
  • Priorytet IV: Szkolnictwo wyższe i nauka.
  • Priorytet V: Dobre rządzenie.

Priorytety realizowane na szczeblu regionalnym to:

  • Priorytet VI: Rynek pracy otwarty dla wszystkich.
  • Priorytet VII: Promocja integracji społecznej.
  • Priorytet VIII: Regionalne kadry gospodarki.
  • Priorytet IX: Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach.
  • Ponadto realizowany będzie Priorytet X: Pomoc techniczna, którego celem jest zapewnienie właściwego zarządzania, wdrażania oraz promocji Europejskiego Funduszu Społecznego.

Priorytety podzielone zostały na Działania, te zaś na Poddziałania.

Z punktu widzenia Kształcenia Ustawicznego godnym zainteresowania jest przede wszystkim Priorytet IX: Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach, Działanie 9.3 - Upowszechnienie formalnego Kształcenia Ustawicznego.
 

W ramach tego działania możliwe są do realizacji następujące typy projektów:

  • kampanie informacyjne w zakresie formalnego kształcenia ustawicznego, w tym w kontekście potrzeb regionalnego rynku pracy,
  • kształcenie w formach szkolnych osób dorosłych z własnej inicjatywy zainteresowanych uzupełnieniem lub podwyższeniem swojego wykształcenia i kwalifikacji zawodowych,
  • programy formalnego potwierdzenia kwalifikacji ogólnych i zawodowych zdobytych w sposób nieformalny i pozaformalny (wsparcie dla osób, które z własnej inicjatywy deklarują chęć przystąpienia do egzaminu zewnętrznego i potwierdzenia posiadanych kwalifikacji),
  • usługi doradcze dla osób dorosłych z własnej inicjatywy zainteresowanych kształceniem formalnym w zakresie wyboru kierunku i formy kształcenia w kontekście potrzeb regionalnego lub lokalnego rynku pracy,
  • wsparcie dla szkół dla dorosłych, placówek kształcenia ustawicznego, praktycznego, praktycznego doskonalenia zawodowego w zakresie kształcenia formalnego ukierunkowane na:
  • monitorowanie potrzeb oraz rozszerzenie lub dostosowywanie oferty edukacyjnej do potrzeb regionalnego lub lokalnego rynku pracy,
  • podwyższenie jakości oferty edukacyjnej, w tym również w przypadku form pozaszkolnych, ubieganie się o akredytację kuratora oświaty,
  • rozwój innowacyjnych form kształcenia ustawicznego, w tym również w formie e-learningu.


Projekty realizowane w ramach działania 9.3 skierowane są bezpośrednio do:

  • osób w wieku 25 - 64 lat (oraz osób nie uczących się w wieku 18 - 24 lat) zgłaszających z własnej inicjatywy chęć kształcenia ustawicznego formach szkolnych,
  • szkoły dla dorosłych, placówki kształcenia ustawicznego, praktycznego, doskonalenia zawodowego prowadzące formalne kształcenie ustawiczne,
  • partnerów społeczno - gospodarczych,
  • pracodawców.

O dofinansowanie projektów mogą ubiegać się wszystkie podmioty, które jednocześnie spełniają kryteria dostępu i kryteria merytoryczne.


 

 
 
 

Konferencja
w Sanoku
23-11-2009

 
 

Galeria fotografii - Sanok 23-11-09

 
 

Kampania informacyjno - promocyjna w zakresie formalnego kształcenia ustawicznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego